( ق ) كه فرض كه روا باشد و سنت ، همه وقت نشسته ( ق ) رواست ، پس اگر هم نشستن نتواند ، بر پهلوى راست روى به قبله بگزارد به اشارت . بدانكه در سجود سر از ركوع بيشتر پيش آورد ، پس اگر آن نيز عاجز باشد ، بايد كه بدل بگذراند و يك‌يك فعلهاى نماز را به ترتيب در دل خود ، حاضر گرداند . غرض كه در هيچ حال نماز از بنده نمىافتد تا عقلش به سلامت است ، مگر وقتى كه بىهوش شود . صورت بندگيهاى خداى تعالى بسيار است و ليكن هيچ‌يك بزرگتر از نماز نيست و او صورت جمعيت همهء عبادتهاست از اين جهت است كه در همه وقت بر او واجب است و هيچ جزء از اجزاى زمان نيست از اوقات عمر بنده الا آنكه مشغول به نوعى از نماز است و در همهء دينها بوده نه تنها در دين محمد - صلى اللّه عليه و سلم - چنانچه فحواى فرمودهء : « إِنَّ الصَّلاةَ كانَتْ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ كِتاباً مَوْقُوتاً » بدان دلالت مىكند ، غرض كه همواره بايد كه روى دل به سوى اين بندگى كه صورت جمعيت است گمارند ، تا سبب جمعيت صورى و معنوى گردد . روى جمله بندگيهاى جهان آمد نماز * هركه آن را پايدارى كرد آمد سرفراز و ازاين‌رو كه نماز صورت جمعيت كل عبادات است در حديث مبارك بعد از او زكات آورد و همچنين در اكثر آيات قرآنى همين ترتيب واقع شده چه هركس كه صاحب جمعيت باشد ، بايد كه نفع متعدى بر او مترتب گردد ، يعنى ديگرى از صورت جمعيت او منتفع گردد و نفع متعدى در ميان اركان اسلام زكات است ، هرآينه قانون حكمت اقتضاى آن كند كه او در عقب نماز باشد و بيان تحقيق حكمت اركان عبادات و هيئت و اوضاع هريك در باب دوم - ان شاء اللّه - خواهد آمدن .